Jozinus Maria van Arenthals werd op 20 april 1889 in Hengstdijk geboren, als zoon van Machiel Willem van Arenthals en Janna Vis. Het zijn van die namen die in de bronnen meestal maar kort oplichten, een regel in een register, een datum in de marge, en dan weer verdwijnen. Juist daarom vallen de paar gegevens die wél bewaard zijn gebleven extra op, omdat ze samen toch een klein levensverhaal suggereren.
In het bevolkingsregister van Winterswijk over de periode 1890 tot 1915 staat dat hij vanaf 4 juli 1908 woonde in het zogenoemde Meestershuis aan de Geldereschweg 55 in Winterswijk Meddo. Dat is een veelzeggend detail. Zo’n aanduiding wijst doorgaans op een directe relatie met de school, met het onderwijs en met een plek in de gemeenschap die zowel praktisch als symbolisch was. Het Meestershuis was niet zomaar een adres, het was onderdeel van een systeem waarin de onderwijzer letterlijk naast zijn werk woonde en waarin het beroep een zekere status en verantwoordelijkheid met zich meebracht.
Vanaf 1909 wordt zijn beroep ook expliciet als onderwijzer vermeld. Dat maakt het aannemelijk dat hij in die periode de overstap maakte van leerling of kwekeling naar een formele aanstelling, of op zijn minst naar een positie waarin hij als onderwijzer werd geregistreerd. Het tijdsbestek is klein, misschien zelfs pijnlijk klein. Hij woonde nog geen jaar in Meddo toen hij op 10 mei 1909 overleed in Zierikzee, twintig jaar oud. De afstand tussen Winterswijk en Zierikzee roept vragen op die de bronnen vaak niet beantwoorden. Was hij daar tijdelijk, voor familie, voor werk, of vanwege ziekte. We weten het niet, maar het gegeven alleen al benadrukt hoe snel levens in een andere richting kunnen buigen dan je op basis van een adres of beroep zou verwachten.
Ik vind het altijd tragisch wanneer mensen zo jong sterven, juist omdat je aan de rand van het volwassen leven meestal de contouren ziet van wat nog zou kunnen komen. Waarschijnlijk was hij net klaar met zijn opleiding tot leraar, of stond hij op het punt om echt te beginnen. In die jaren betekende onderwijzer worden niet alleen een baan, maar ook een duidelijke plaats in het dorp, met verwachtingen, dagelijkse routine en een zekere toekomstvastheid. Dat alles wordt abrupt afgebroken door één overlijdensdatum.
Tegelijk is er iets troostends aan het feit dat hij niet alleen een naam in een register blijft. Door een foto van hem in de beeldbank van het Zeeuws Archief kon ik hem ook een gezicht geven, en hem verbinden met een foto uit een van de albums van Maria Sara Visser. Dat soort kleine koppelingen zijn vaak waardevoller dan ze op het eerste gezicht lijken. Ze maken van een administratieve vermelding weer een mens, iemand die daadwerkelijk heeft geleefd, gekeken, gelachen, poseerde voor een camera, en deel uitmaakte van een netwerk van familie en bekenden.
Misschien is dat uiteindelijk wat genealogie en archiefwerk op hun best doen. Niet het grote verhaal reconstrueren dat er nooit meer helemaal zal zijn, maar wel voorkomen dat iemand volledig oplost in papier. Jozinus Maria van Arenthals zal in ieder geval niet vergeten worden. Zijn korte leven heeft nu een plaats, met data, adressen, en vooral met een gezicht dat blijft bestaan.